Bản tin chăn nuôi

Những thông tin về bò nằm quỵ

Những thông tin về bò nằm quỵ

Fleur Lara Viskovich

Hướng dẫn trang trại về cái gì, tại sao, ai và như thế nào.

  1. Bò nằm quỵ là gì?

Một con bò được xem là “nằm quỵ” - Downer cow-  khi nằm quá 24 giờ mà vẫn không thể đứng dậy.

Nếu nằm quá 48 giờ thì tiên lượng về nó rất kém.

  1. Tại sao? Nguyên nhân là gì?

Nguyên nhân có thể là:

• Trao đổi chất – (metabolic) - (38% trường hợp là do canxi thấp)

• Đau, chấn thương (Traumatic) - (25% là do tổn thương dây thần kinh)

• Nhiễm độc đường huyết (Toxaemic) (viêm vú, sót nhau thai - retained placenta)

• Nguyên nhân cột sống

• Di truyền: hội chứng Weaver ở giống bò Swiss Browns với (Chú thích của người dịch: còn gọi là hội chứng Weaver-Smith) là một chứng rối loạn bẩm sinh cực kỳ hiếm gặp liên quan đến sự phát triển quá nhanh chóng từ khi còn là bào thai cho đến tuổi bê,  bất thường về xương sọ, xương, và thần kinh.)

Bò sữa có năng suất cao dễ bị:

• Sốt sữa (giảm can xi máu)

• Hội chứng bò quỵ

• Ketosis

• Dạ múi khế lệch trái (LDA)

• Sót nhau thai

Những bệnh này có liên hệ với nhau và có thể xuất phát từ gan nhiễm mỡ phát triển trong giai đoạn cạn sữa. Sự kết hợp của sốt sữa với ketosis, và những con bò quỵ với ketosis cao.

  1. Bò nào - Loại bò và giống bò nhạy cảm

3.1. Bò tơ

• Ít có khả năng do bị hạ can xi trong máu - hypocalcaemia (Sự hấp thụ vitamin D giảm theo tuổi).

• Nhiều khả năng bị ketosis, nguyên trao đổi chất khác (Phốt pho/ Ma giê/ Ka li) hoặc dạ múi khế lệch trái.

3.2. Bò có chửa

• Nhiều khả năng bị mắc hội chứng can xi hụt

• Có thể là nguyên nhân khác hoặc tổ hợp.

• Nếu giai đoạn cuối thai kỳ có thể là phốt pho thấp (thai nhi sử dụng 10g / ngày) - những con bò này tỉnh táo và sẵn sàng ăn.

• Bắt đầu giai đoạn tiết sữa cũng sẽ làm giảm lượng phốt pho.

Những con bò có lượng phốt-pho thấp thường suy sụp và nằm ệp xuống một phía cùng với phân nhầy và không phản ứng với việc điều trị bằng borogluconate canxi (một chất có muối canxi được sử dụng trong điều trị sốt sữa ở bò). Bò thế này có tiên lượng kém hơn.

3.3. Bò mới đẻ

• Nhiều khả năng bị giảm can xi máu.

• Có khả năng rối loạn phức tạp bởi ketosis, vì có sự liên quan cao giữa thiếu can xi và ketosis.

• Giữa chu kỳ tiết sữa là thời kỳ nguy cơ cao nhất đối với thiếu can xi.

• Ketosis lâm sàng tăng theo lứa đẻ, cao nhất ở lúa 5-6.

• Bò già dễ bị hạ can xi máu.

• Có thể là sự kết hợp của sự mất cân bằng trao đổi chất khác (magiê thấp, phốt pho thấp).

3.4. Bò cạn sữa

• Nhiều khả năng là giảm magiê, đặc biệt khi thức ăn chứa nhiều ngũ cốc và / hoặc cỏ.

• Theo dõi chế độ ăn để tránh gan nhiễm mỡ và các trục trặc cuối thai kỳ.

• Gan béo - Cho ăn quá mức trong giai đoạn không cho sữa, sau đó là giảm lượng thức ăn và căng thẳng giai đoạn gần đẻ, sẽ đẩy nhanh việc giải phóng các chất béo cơ thể và sự hấp thụ chúng qua đường gan. Sự xâm nhập của gan này làm giảm chức năng của nó và góp phần hội chứng nằm quỵ của bò.

3.5. Giống

• Giống bò Jersey dễ bị hạ can xi máu và do đó “nằm quỵ” thường xuyên hơn so với bò Holstein Friesians do số lượng thụ thể đường ruột thấp hơn đối với Vitamin D có chức năng điều hòa sự hấp thụ canxi trong thức ăn.

• Giống bò Brown Thụy Sĩ mắc một hội chứng rối loạn di truyền được gọi là "Hội chứng Weaver" hoặc bệnh lý thoái hóa tiến triển bò (-Bovine Progressive Degenerative Myelopathy - BPDME) gây tê liệt chân sau và quỵ. Rối loạn thường trở nên rõ ràng gần 2 tuổi.

4.Làm thế nào để ngăn chặn nó?

• Phòng ngừa hội chứng này ở trong cách quản lý của ta, và thực tế là hội chứng này luôn luôn tồn tại, mức dưới 2% là lý tưởng.

• Chế độ ăn giàu kali (thức ăn họ đậu Legumes) làm tăng nguy cơ hạ can xi máu.

• Chế độ ăn có tính axit (ủ chua) làm giảm nguy cơ sốt sữa / hạ can xi máu đến 40%, vì độ axit làm cho một lượng lớn can xi ăn vào có sẵn.

• Tăng chiều dài thức ăn xơ thô trong khẩu phần.

• Cho ăn một chế độ ăn cân bằng pH thích hợp.

• Trớ trêu thay một chế độ ăn có hàm lượng canxi quá cao cũng có thể gây sốt sữa!

5.Bạn có thể làm gì?

• Chăm sóc điều dưỡng – Lật / lăn bò nằm quỵ vài lần một ngày để đổi bên tránh bị tổn thương cơ bắp / hội chứng khoang (compartment syndrome - Hội chứng khoang là một tình trạng nghiêm trọng xảy ra khi có một lượng lớn áp suất bên trong khoang cơ. Khoang là các nhóm mô cơ, mạch máu và dây thần kinh ở cánh tay và chân của bạn được bao quanh bởi một màng rất mạnh gọi là fascia. ). Thường thì bò sẽ vẫn nằm do tổn thương cơ thứ cấp và áp lực lên dây thần kinh và mạch máu.

• Có thể sử dụng túi bơm hơi để nâng cao phần sau.

• Chất độn nền mềm / chân tốt để hỗ trợ nếu bò đứng.

• Kẹp hông có thể được sử dụng để nâng cao bò, giảm sưng phụ thuộc và cung cấp hỗ trợ sơ bộ khi bò lấy lại khả năng đứng. Kẹp hông phải được sử dụng cẩn thận để không gây thương tích thêm.

• Cung cấp đường uống hoặc propylene glycol để khắc phục tình trạng mất cân bằng năng lượng.

• Cho uống can xi (calcium chloride hoặc calcium proprionate)

• Gọi cho bác sĩ thú y của bạn!

6.Thú y có khả năng làm gì?

• Khám nghiệm trực tràng - xác định sự dính líu của xương chậu hoặc gãy xương, trật khớp háng / đùi (Coxofemoral dislocation), xác định vị trí và kích thước tương đối của dạ cỏ và tử cung (sưng / xoắn), xác định xem bê có bị mắc kẹt và ép dây thần kinh v.v…

• Khám âm đạo - xác định xem có thai / màng lưu lại hay không, bản chất của bất kỳ sự lưu tồn / điều khiển vị trí của bê vv…

• Kiểm tra các dây thần kinh, khớp và xương cụ thể để biết chức năng / xác định sự tham gia của chúng.

• Đánh giá nhiệt độ, nhịp tim, tốc độ hô hấp, chất lượng xung và màng nhầy.

• Dùng calcium borogluconate (CBG) tiêm tĩnh mạch.

• Dùng ma giê, clucose, phốt pho và kali tiêm tĩnh mạch.

• Lấy mẫu máu hoặc nước tiểu để xét nghiệm.

• Cung cấp cho bạn ý tưởng về tiên lượng của bò dựa trên kết quả của các thủ tục này.

7.Thiếu can xi tiến triển như thế nào

Giai đoạn 1
• Bò đứng, Khuỷu chân thẳng +/-, mất phối hợp, kích động ngắn / quá mẫn cảm.
• Nghiến răng, đầu và tứ chân đơ.
• Ăn mất ngon, buồn tẻ, lờ đờ.
• Nhiệt độ bình thường.
Giai đoạn 2
• Tư thế nằm xương ức (Sternal recumbency) (nằm sấp –tựa vào ngực).
• Đầu quẹo sang hông, cảm giác buồn chán, đồng tử giãn nở.
• Mõm khô, dạ cỏ ít co bóp (rumenal stasis), táo bón.
• Nhịp tim nhanh, lượng máu đưa ra giảm 60%, mạch yếu, da và vùng da lạnh (phụ thuộc vào môi trường).
• Canxi ảnh hưởng đến khả năng co bóp của tử cung, vì vậy hạ can xi máu cũng có thể làm tăng hội chứng sinh khó và sa tử cung.
Giai đoạn 3
• Ngả và nằm xuống một bên
• Nhẽo người, buồn ngủ / hôn mê, không thể đứng lên
• Mất phản xạ hậu môn - phân nhầy, chướng bụng (dạ cỏ).
• Thở nông và chậm có hoặc kèm cơn đau đường hô hấp.
• Nhiệt độ cơ thể thấp.
• Tim rất khó lắng…

Tài liệu tham khảo

Laven R “NADIS Disease focus: the Downer Cow” c/o National Animal Disease information Service, 2003. viewed 18/01/07 www.qmscotland.co.uk/analysis/downloads/DownerCow.pdf

Aiello SE (Ed). Merck veterinary Manual, Whitehouse Lane NJ, Merck & Co. 1998

Oikawa S, Katoh N. “Decreases in serum apolipoprotein B-100 and A-I concentrations in cows with milk fever and downer cows” in Can J Vet Res. 2002 January; 66(1): 31–34. Viewed 20/01/07 http://www.pubmedcentral.nih.gov

Võ Văn Sự dịch từ: Fleur Lara Viskovich (2018).  Downer Cows Information. A Farm guide to the What, Why, Who and How. http://www.tamworthvet.com.au/AnimalCareandInformation/LargeAnimalCareandInformation/DownerCowsInformation/tabid/26294/Default.aspx

In trang này
Họ tên*
Email*
Bình luận*
Đơn vị trực thuộc
Trung tâm gia súc lớn Trung ương
Trung tâm nghiên cứu và huấn luyện chăn nuôi
Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương
Phân Viện Chăn Nuôi Nam Bộ
Trung tâm nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì
Trung tâm nghiên cứu vịt Đại Xuyên
Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi
Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chăn nuôi miền Núi
Trung tâm Nghiên cứu dê và thỏ Sơn Tây
Trung tâm Nghiên cứu Lợn Thụy Phương
Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên
 
 
 
Thiết kế website