Bản tin chăn nuôi

Bò sữa của bạn có thể bị “sốt sữa” mà bạn không nhìn thấy

Bò sữa của bạn có thể bị “sốt sữa” mà bạn không nhìn thấy

Phil Durst, Đại học Mở bang Michigan.

 Ngày 20 tháng 5 năm 2013 | 11:44 EDT

Mới đây có một người chăn nuôi bò sữa gọi đến cho chúng tôi - Đại học Mở bang Michigan (Michigan State Extension University), than vãn rằng: "Con bò sữa mới đẻ của tôi không khởi sắc ngon lành”. Có thể trang trại bò sữa của bạn đã gặp phải cùng một vấn đề tương tự và cũng đang tự hỏi rằng làm thế nào để đàn bò của mình có được khởi đầu tốt hơn sau khi sinh bê. Liệu có trục trặc gì đó đang xẩy ra mà bạn chưa thấy? Có thể có đấy!.

Lượng can xi huyết thanh thấp, được gọi là hiện tượng hạ can xi máu (hypocalcemia), có thể phổ biến trong đàn bò sữa của bạn, ngay cả khi bạn ít gặp các trường hợp sốt sữa. Đã có những nghiên cứu cho thấy rằng ở những đàn bò được cho ăn các khẩu phần cạn sữa thông thường, thì khoảng 50% bò cái ở chu kỳ 2 và sau đó bị hạ đường huyết trong 24 giờ đầu sau khi đẻ; ngay cả khi tỷ lệ sốt sữa lâm sàng thấp hơn 5%. Hypocalcemia gây cho bò nhận lượng chất khô (thức ăn) thấp hơn, sản lượng sữa thấp hơn, tỉ lệ mắc bệnh chuyển hóa cao hơn và khả năng sinh sản kém hơn.

Định nghĩa bệnh sốt sữa

Tại Hội nghị Dinh dưỡng bò Sữa 3 bang năm 2013, Garrett Oetzel, Khoa Y khoa thuộc Đại học Wisconsin, định nghĩa: “giảm can xi huyết thanh cận lâm sàng”  khi mức độ can xi huyết thanh < 8,5 mg/dl. Hạ huyết lâm sàng, còn được gọi là “sốt sữa”, là hạ lượng can xi trong máu ở mức lớn và có thể được phân loại theo mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Bò được xem là mắc “sốt sữa giai đoạn 1” khi có dấu hiệu sốt sữa sớm mà không giảm xuống. Các triệu chứng ở đây bao gồm: căng thẳng, yếu đuối, kích động, và thường xuyên vặn người khi đứng. Giai đoạn II được khi  con bò đã nằm xuống thường trong tư thế chúc đầu vào hông, thể hiện sự suy sụp từ vừa phải đến trầm trọng. Giai đoạn III bò nằm lăn ra và suy sụp nghiêm trọng. Nếu không được điều trị ngay, thì bò sẽ chết sớm.

Sốt sữa cận lâm sàng

Tuy nhiên, nhiều con bò bị sốt sữa có thể ở giai đoạn cận lâm sàng và chịu ảnh hưởng của can xi huyết hạ nhưng ta không phát hiện được. Trong thực tế, đối với đàn bò “giá” của những trường hợp sốt sữa cận lâm sàng này lớn hơn nhiều so với “giá” của các trường hợp sốt sữa lâm sàng vì tỷ lệ cao hơn nhiều và tác động của nó đối với sức khoẻ thứ phát của bò. Jesse Goff thuộc Đại học bang Iowa gọi bệnh sốt sữa  lâm sàng hoặc cận lâm sàng là “rối loạn cửa ngõ”. Ví dụ, nồng độ canxi huyết thanh thấp làm giảm co thắt cơ trơn. Do đó, gây ra hiện tượng lệch dạ cỏ. Giảm độ co khép lại của cơ vòng ở đầu vú có thể cho phép vi khuẩn xâm nhập vào và gây ra viêm vú.

Mới đây chúng tôi xác định sốt sữa cận lâm sàng qua đo mức huyết thanh của bò được lấy mẫu từ 12 đến 24 giờ sau khi đẻ. Mặc dù có thể lấy mẫu và phân tích để theo dõi mức độ sốt sữa cận lâm sàng nhưng thực tế là chúng ta không thể kiểm soát vấn đề tại thời điểm này bằng cách theo dõi và phản ứng. Do đó, đối với bệnh này người chăn nuôi cần đặt trọng tâm tới việc phòng ngừa hoặc điều trị. Trong bài này, chúng ta sẽ thảo luận về phòng ngừa và trong một bài khác ta sẽ bàn đến vấn đề điều trị.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, bò đi từ giai đoạn trước khi sinh, khi nhu cầu canxi thấp, nhanh chóng chuyển đến giai đoạn đẻ và sản xuất sữa, cần nhiều can xi. Bò có khả năng huy động can xi từ xương bù đắp nhu cầu trong một thời gian ngắn cho đến khi nhận được can xi tù thức ăn để bắt kịp nhu cầu giai đoạn cho sữa của nó. Một số yếu tố sinh học có thể gây ra sự  trì hoãn việc huy động, dẫn đến tình trạng thiếu can xi máu.

Chế độ ăn cai sữa

Cách phổ biến nhất để ngăn ngừa sốt sữa là cung cấp thức ăn chứa canxi, natri và kali thấp trong thời gian cạn sữa. Cỏ alfalfa, với hàm lượng canxi và kali cao hơn cỏ thường (ý nói các loại cỏ hòa thảo – người dịch) hoặc rơm, thường được loại bỏ khỏi khẩu phần ăn cho bò cạn sữa. Mặc dù vậy, để có hiệu quả trong việc ngăn ngừa hạ can xi huyết dưới lâm sàng, các khoáng chất này cần ở mức rất thấp, nhưng trong thực tế yêu cầu này khó có thể đạt được vì nồng độ trong thức ăn thường đã cao. Đây là những đàn bò được mô tả như là đã cho ăn chế độ ăn của bò cạn sữa điển hình và có 50% hạ can xi đường huyết.

Muối anion cho bò cạn sữa giai đoạn cuối (thường 2 tuần trước đẻ - người dich)

Trong những năm gần đây, để chuẩn bị cho bò cái đủ nhu cầu canxi ở giai đoạn đẻ, việc bổ sung anion được khuyến cáo. Về bản chất, chúng làm giảm độ pH của dịch cơ thể, cho phép vận chuyển canxi xương. Dave Beede thuộc Đại học Michigan State đã chứng minh rằng làm giảm sự khác biệt cation-anion (DCAD) trong chế độ ăn cạn sữa trước khi ăn bổ sung anion làm giảm tỉ lệ hạ can xi máu. Chúng tôi có thể theo dõi hiệu quả của các muối anion bằng cách kiểm tra nước tiểu trước khi làm mới. PH trong nước tiểu sẽ giảm từ khoảng 8,0 xuống dưới 7,0 khi anion (sulfate và clorua) được cung cấp trong thời gian cạn sữa cuối.

Tuy nhiên, có những hạn chế. Chất bổ sung anion làm tăng chi phí thức ăn. Ngoài ra, trong khi pH chỉ cần được hạ xuống trong 4 - 5 ngày trước khi sinh, vì mục đích thực tiễn, các nhà chăn nuôi sẽ cấp anion cho nhóm bò cạn sữa cuối kỳ trong 2-3 tuần. Tác động tiêu cực là anions có thể có đối với bò cái hậu bị không được biết. Do đó, các nhà chăn nuôi sẽ phải quyết định có nên tách bò hậu bị sắp đẻ thành nhóm riêng.

Ngoài ra, một số muối anion được cho là không ngon và có thể làm giảm thu nhận chất khô của bò và qua đó có tác động tiêu cực. Vì vậy, các chất bổ sung loại này không nên dùng cho bò cạn cuối kỳ, mà ở đó các yếu tố khác, chẳng hạn như không gian máng ăn cho mỗi con bò hoặc sự quá đông ở chuồng bò cho bò cạn sữa cuối sẽ làm giảm ăn lượng chất khô. Ngay cả ở đàn trong đó các con bò cạn cuối kỳ được bổ sung muối anion, tỷ lệ thiếu can xi cận lâm sàng cho thất khoảng 15%.

Tại hội nghị Oetzel cũng trình bày thông tin về các lựa chọn điều trị hạ can xi máu thường xuyên" (xem ở đây: “Treating hypocalcemia routinely”).

Hãy quan sáty bò mới đẻ của bạn. Hãy tìm những dấu hiệu cho thấy nó không khởi đầu ngon lành và kiểm tra tỷ lệ xuất hiện những trục trặc giai đoạn tiết sữa đầu ở đàn vật nuôi của bạn. Có thể bạn đã không được cảnh tỉnh về tình trạng hạ can xi huyết cận lâm sàng thường xảy ra đối với bò của bạn.

Bạn có thể xem các video:

Võ Văn Sự, dịch từ: Cows Can Suffer From Milk Fever Even Though You Don’t See It.

By Phil Durst, Michigan State University Extension May 20, 2013 | 11:44 am EDT

 

In trang này
Họ tên*
Email*
Bình luận*
Đơn vị trực thuộc
Trung tâm gia súc lớn Trung ương
Trung tâm nghiên cứu và huấn luyện chăn nuôi
Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương
Phân Viện Chăn Nuôi Nam Bộ
Trung tâm nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì
Trung tâm nghiên cứu vịt Đại Xuyên
Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi
Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chăn nuôi miền Núi
Trung tâm Nghiên cứu dê và thỏ Sơn Tây
Trung tâm Nghiên cứu Lợn Thụy Phương
Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên
 
 
 
 
Thiết kế website